Algeng netsvik sem gott er að þekkja
Netverslunarsvik (e. Online Shopping scams)
Beitan: Netverslunarsvik fela í sér að svikarar þykjast vera raunverulegir seljendur, annað hvort með falsaðri vefsíðu eða falskri auglýsingu á löglegri smásölu vefsíðu eða markaðstorgi.
Varnir:
Verslaðu eingöngu á öruggum vefsíðum. Athugaðu að tengingin sé örugg áður en þú slærð inn upplýsingar. Í vöfrum birtast öryggisupplýsingar við hlið vefslóðarinnar, til dæmis með lása tákni eða undir flipa sem sýnir hvort tengingin sé örugg (HTTPS).
Notaðu kreditkort eða fyrirframgreidd kort þegar þú verslar á netinu og vertu viss um að greiðslan fari í gegnum örugga greiðslusíðu eða tryggan þriðja aðila (t.d. PayPal).
Varastu verð á vörum sem eru of góð til að vera sönn.
Fylgstu með fjárhagsreikningunum þínum og passaðu upp á kvittanir.
Tækniaðstoðar svik (e. Tech Support scams)
Beitan: Svikarar hafa samband við þig og segjast vera tæknimenn sem vinna fyrir þekkt fyrirtæki (t.d. Microsoft). Þeir segja gjarnan að þörf sé á uppfærslu hjá þér eða að það sé vírus í tölvunni þinni til að fá þig til að veita þeim aðgang að tækinu þínu. Markmið þeirra er ekki að aðstoða þig heldur að stela peningunum þínum eða persónuuplýsingum.
Varnir:
Ekki gefa neinum sem hringir í þig upp úr þurru aðgang að eða stjórn á tækinu þínu.
Ekki treysta öllum leitarniðurstöðum á netinu. Svikarar birta oft auglýsingar á netinu og borga aukalega svo upplýsinganar þeirra birtast fyrir ofan leitarniðurstöður frá þekktum fyrirtækjum.
Ef þú þarft tæknilega aðstoð skaltu hafa beint samband við viðurkenndan þjónustuaðila.
Gjafasvik (e. Giveaway scams)
Beitan: Svikarar auglýsa gjafaleiki þar sem boðnar eru ókeypis vörur eða vinningar. Til að taka þátt þarftu að smella á hlekk og skrá þig. Markmiðið er ekki að gefa neitt, heldur að fá þig til að veita persónuupplýsingar, tengja rafrænt veski eða greiða svokallað „sendingargjald“, sem er notað til að komast yfir kortanúmer og greiðsluupplýsingar þínar eða að fá þig til að smella á svikahlekki. Svikarar búa gjarnan til síður á samfélagsmiðlum og nota þar nafn og myndefni frá fyrirtækinu sem þeir þykjast vera og auglýsa þar falska gjafaleiki.
Varnir:
Ekki smella á hlekki eða svara óvæntum skilaboðum, þar á meðal tilboðum um ókeypis gjafir eða vinninga.
Taktu aðeins þátt í gjafaleikjum sem þú finnur á vefsíðu fyrirtækis sem þú treystir.
Ef eitthvað hljómar of gott til að vera satt, þá er það líklega ekki satt.
Ástarsvik (e. Dating/Romance scams)
Beitan: Samfélagsmiðlar og stefnumótaforrit gera það auðvelt að kynnast nýju fólki. Það er mikilvægt að muna að auðvelt er að villa á sér heimildir og þegar þú talar við einhvern á netinu er ekki víst að manneskjan sé sú sem hún segist vera.
Það er þekkt aðferð í svikum að mynda samband eða vináttu við aðila og eyða miklum tíma í að byggja upp traust áður en byrjað er að betla peninga eða fiska eftir persónuupplýsingum til að nýta í önnur svik.
Varnir:
Talaðu við einhvern sem þú treystir um aðila sem þú kynnist og ert í samskiptum við á netinu.
Svikarar nota sögur til að vekja samúð eða traust. Athugaðu málið áður en þú gerir nokkuð.
Vertu efins um fólk sem biður um peninga.
Rafmynta svik (e. Cryptocurrency scams)
Beitan: Svikarar lokka fólk til að fjárfesta í rafmynt með loforðum um skjótan og öruggan hagnað. Algengt er að svikarar hafi samband við fólk á samfélagsmiðlum, þykist vera fjárfestingaráðgjafar og fái það til að senda rafmynt beint til sín eða tengja rafrænt veski við sviksamlegar vefsíður. Vegna eðlis þessara viðskipta og hversu erfitt er að rekja þau eru peningafærslur óafturkræfar og fjármunir því svo gott sem tapaðir þegar þær hafa átt sér stað.
Þegar peningarnir eru sendir eru þeir tapaðir.
Varnir:
Ef lofað er tryggðum eða óraunhæfum hagnaði er um svik að ræða.
Rannsakaðu verkefnið vel og leitaðu að umfjöllun um það með orðinu „svindl“ eða „scam“.
Aldrei senda rafmynt eða upplýsingar sem veita öðrum aðgang að rafrænu veski þínu, né tengja það við óþekktar vefsíður.
Treystu ekki óumbeðnum skilaboðum frá „ráðgjöfum“ eða fjárfestahópum.
Ræddu fjárfestinguna við einhvern sem þú treystir áður en þú tekur ákvörðun.
Hótanir og fjárkúgunar svik (e. Threats and Extortion scams)
Beitan: Tölvupóstur, skilaboð eða símtöl frá svikurum geta borist með það að markmiði að hræða þig til að bregðast hratt við. Svikarar þykjast gjarnan vera frá opinberum stofnunum, til dæmis lögreglu eða skattayfirvöldum, halda því fram að eitthvað sé í ólagi og setja mikla pressu á þig um að greiða peninga eða veita persónuupplýsingar.
Varnir:
Gefðu þér tíma til að skoða málið og láttu ekki hræðslu eða pressu hafa áhrif á viðbrögð þín.
Ef vafi leikur á skaltu sjálf/ur hafa samband við viðkomandi stofnun í gegnum opinberar samskiptaleiðir, ekki upplýsingar úr skilaboðunum sjálfum.
Ræddu við einhvern sem þú treystir ef þú færð skilaboð, símtal eða tölvupóst sem veldur ótta eða þrýstingi.